Een patchwork van creatie, samenwerking en podiumkansen
Gwen Hamerlynck (Compagnie J), Paola Rojas (Mestiza Dance Company) en Eefje Devulder (EDC Choreo Lab) organiseren samen Patchwork, een jaarlijks dansfestival op 3 locaties dat jonge dansers en choreografen podiumkansen wil geven. In de aanloop naar de Gentse editie op 9 en 10 mei zaten we samen met die 3 powervrouwen om te praten over hun visie, de kracht van hun samenwerking en hun ambities. Het festival geeft volledige artistieke vrijheid en focust op inhoudelijke concepten in plaats van louter technische hoogstandjes. Op die manier maken ze een letterlijke patchwork van verhalen die niemand onberoerd laten.
Samen organiseren jullie jaarlijks het Patchwork Dansfestival. Voor zij die het niet kennen, zou je eerst kunnen uitleggen wat Patchwork is?
Gwen: Patchwork is een modern en hedendaags dansfestival dat jonge, getalenteerde dansers en choreografen een podiumkans geeft. De eerste editie was vijf jaar geleden, en enkel in Gent. Ik heb dat toen opgericht om jonge makers en dansers een podiumkans te bieden in een non-competitief kader, met volledige artistieke vrijheid en zonder verwachtingen van allerhande technische hoogstandjes. Het enige doel was dat ze een stuk brachten rond een bepaald thema of concept - maar voor de rest waren ze vrij. Het jaar daarop zijn Paola en Eefje erbij gekomen, waardoor we nu ook in Oostende en Damme kunnen optreden. Velen vonden reeds een weg naar Patchwork om hun werk te tonen, waaronder Amber Bosteels, Emma Versluys, Ine Garré, Fredrik Kaijser, Gaëlle Callewaert, of Luca Schietgat. Naast die jonge makers zijn het door de jaren heen vaak dezelfde compagnies die werk brengen - waaronder Mestiza van Paola of EDC van Eefje - maar ook Allegro, Roots of Compagnie Âme staan vaak op het programma.
Paola: Mestiza, mijn compagnie, doet bijvoorbeeld niet mee aan competities, waardoor wij heel weinig mogelijkheden hebben om stukken te brengen. Voor ons is het dus een enorme kans om aan een publiek te tonen wat we kunnen. We voelen ook dat de dansers enorm dankbaar zijn voor de mogelijkheid die wij hen geven. Het is nu eenmaal niet gemakkelijk om als jonge danser podiumervaringen op te bouwen.
Jullie proberen een variatie aan concepten te brengen. Wat zijn enkele thema’s waar jullie rond werken?
Gwen: De thema’s laten we vrij aan de choreografen zelf, wij gaan niets opleggen. Hoewel het de bedoeling is dat elk stuk een sterk concept heeft waaruit ze vertrekken, mag dat over alles gaan.
Paola: Mestiza brengt altijd iets wat gelinkt is aan vrouwenverhalen. Ooit brachten we een werk over moederschap, het moment van bevallen, en hoe belangrijk het is een tribe van vrouwen rond je te hebben. Dit jaar maken we dan een stuk over het rouwproces na iemand te verliezen. Buiten onze eigen compagnies is het voor ons enkel cruciaal dat er een verhaal in zit. Creatie is niet per definitie het tonen van hoeveel draaien of sprongen je kan doen. Het is wél hoe je een verhaal kan vertellen. We willen dat de stukken dat onderzoeken.
Eefje: Ik kijk eerst naar de maatschappij, wat daar allemaal leeft, en dan naar wie ik dat jaar in mijn groep heb. Nu zijn het jonge, volwassen dames, een beetje een introverte groep - dus werken we rond grenzen. Dat kan op alle vlakken zijn: een samenwerking, een vriendschapsrelatie, grensoverschrijdend gedrag… Wanneer is het belangrijk om een grens te stellen, en waarom is het zo belangrijk om nee te durven zeggen? Andere keren vertrok ik vanuit een bepaalde kunststroming, iets van beeldende kunst, … Alles kan!
Gwen: Soms vertrek ik vanuit een idee waar ik zelf mee geconfronteerd word, een andere keer met iets wat een rol speelt in de maatschappij: zo heb ik vorig jaar een stuk gemaakt over kuddegedrag. We werken ook interdisciplinair: twee jaar geleden hebben we met een violist gewerkt, en vanuit improvisatie sessies is er een heel stuk ontstaan rond die muziek. Dit jaar werk ik dan rond de tegenstelling ‘aan/uit’, in alle betekenissen van het woord. De wereld staat nooit helemaal uit, en het is moeilijk om rust te vinden in die chaos. Samengevat willen we de stukken niet alleen, maar mét onze groep maken. Wij zijn de choreografen, maar we willen dat de dansers in dit proces een meerwaarde zijn: hun inbreng is van onschatbare waarde. Het festival is eerder intiem, en de verhalen zijn bijna altijd persoonlijk. Ik denk dat je dat als toeschouwer ook voelt, dat elke groep haar eigen verhaal kan brengen. Het is niet enkel mooi om naar te kijken, maar het komt ook écht binnen.
Creatie is niet per definitie het tonen van hoeveel draaien of sprongen je kan doen. Het is wél hoe je een verhaal kan vertellen.
Het festival vindt 3 keer per jaar plaats; in Damme, Oostende en Gent. Hoe zijn jullie bij elkaar gekomen? En hoe verloopt die samenwerking tussen de drie steden?
Paola: Nadat Gwen de eerste editie alleen had georganiseerd, zocht ze naar medeorganisatoren. We hadden elkaar via collega’s leren kennen, en dan heeft zij ons met drie samengebracht. We zijn gelijkgestemd in onze ideeën, creaties en concepten, dus het voelde logisch om de samenwerking aan te gaan.
Gwen: Qua programmatie voorzien we voor een deel hetzelfde per stad. Aan het begin van het jaar beslissen we met welke compagnies we vast gaan werken, en zij treden in alle drie de locaties op. En dan vullen we elk afzonderlijk de programmatie aan met jonge makers die liefst uit de omgeving komen. Die variatie per locatie houdt Patchwork interessant: we kunnen meer mensen een podiumkans geven, én het is de moeite om drie keer te komen kijken.
Eefje: Het is ook deels omdat we verspreid zitten dat het concept werkt. We brengen het festival nu in theaters waar ons concept binnen past, wat niet altijd vanzelfsprekend is. Daarnaast is het fijn dat de dansoptredens niet altijd in Gent moeten zijn, maar dat we ook dans kunnen brengen in Damme en Oostende. Zo motiveren we ook lokale mensen om te komen kijken.
Paola: Ook voor de compagnieën is het leuk dat het in 3 steden is - het voelt voor ons allemaal aan als een tournee door Vlaanderen. En omdat er tijd is tussen de verschillende performances zien we de stukken echt groeien en evolueren van Damme naar Oostende en Gent.
Jullie hebben nu al 4 edities samen georganiseerd. Wat hebben jullie geleerd uit de samenwerking?
Gwen: Ik ben sowieso de meest chaotische van de drie, dus ik ben altijd geïnspireerd door de goede organisatie-skills van de andere twee. Het is ook heel fijn om de draagkracht te kunnen verdelen. We kunnen alles eerst overleggen, wat een grote hulp is. Eefje en Paola zijn gewoon fijne mensen, en we versterken elkaar heel goed. Daarnaast is het verrassend waarmee een andere persoon qua programmatie afkomt, want we laten elkaar daar vrij in. Zo ontdekken we veel nieuwe makers en stijlen - omdat onze netwerken uiteenlopend zijn - en dan is het tof om te zien wat er uiteindelijk effectief op scène komt.
Paola: Het evenwicht zit ook goed. Ik kan heel chaotisch zijn, en soms een controlefreak. Gwen neemt alles rustig aan, wat mij toont: ‘Paola, chill, het komt goed’. Eefje kan dan direct oplossingen bedenken wanneer er problemen zijn, terwijl ik eerder zou beginnen te twijfelen. En hoe Eefje haar draaiboek organiseert, daar had ik nog nooit aan gedacht! We hebben elkaar dus echt gevonden. Ook al hebben we drie uiteenlopende persoonlijkheden, we complementeren elkaar, en communiceren we goed en vlot. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe gemakkelijk het is om samen te werken!
Eefje: Wij zijn drie powerladies. Dat is ook leuk, hé! Ik vind het fijn dat het een project is dat gedragen wordt door drie vrouwen, met elk een gezin, een bedrijf én een job. En toch doen we het samen. Ik vind dat heel sterk.
Ik denk dat je dat als toeschouwer ook voelt, dat elke groep haar eigen verhaal kan brengen. Het is niet enkel mooi om naar te kijken, maar het komt ook écht binnen.
Het is enorm inspirerend hoe jullie met drie al zo lang zo goed kunnen samenwerken. Het respect dat jullie voor elkaar hebben spat van jullie af. Wat hopen jullie te bereiken met Patchwork? Wanneer is een editie echt geslaagd?
Gwen: Er is nog veel ruimte om te groeien, en we proberen onze werking jaarlijks te verbeteren. Naar de toekomst toe willen we nog meer jonge makers bereiken, en onze bestaande connecties versterken. Door de enorme vraag naar podiumkansen krijgen we soms te veel aanmeldingen, waardoor we niet iedereen effectief een plaatsje kunnen geven, en dat zien we liever anders. We willen een nieuwe aanmeldingsprocedure ontwikkelen, en misschien professionele opleidingen persoonlijk aanschrijven.
Paola: Toch is het niet ons doel om een gigantisch festival te organiseren. Momenteel is het een intiem project waar ruimte is voor veel persoonlijke verhalen, wat de kern van onze ambitie is. Elk jaar zijn wij heel tevreden over wat we hebben bereikt! Patchwork is voor elk van ons een win-winsituatie: we bieden jonge makers een podiumkans, en wij kunnen zelf nieuwe creaties tonen. In dat opzicht slagen we keer op keer in onze missie, ondanks het feit dat er nog groeikansen zijn.
Eefje: Essentieel is dat er ruimte is om eerlijke feedback te geven aan elkaar, ook al willen we dat soms niet horen. De bedoeling is niet om enkel elkaar op te hemelen, of alles te verbloemen, maar om te durven opbouwende kritiek te geven. Geen technische dingetjes, hé! Ik ga niet zeggen dat iemand zijn tenen meer moet strekken, maar wel hoe een concept sterker afgebakend kan worden. Ik vind het enorm fijn dat die openheid er is en blijft!
Gwen: Dat is net het sterke aan onze werking. Op Patchwork hangt er altijd een heel ondersteunende sfeer van alle groepen naar elkaar toe. Of het nu mensen zijn die werken met amateurs, semi-professioneel of professioneel… iedereen heeft respect voor elkaar. Er gebeurt ook een kruisbestuiving tijdens het hele proces, wat elk stuk versterkt.
Paola: In de programmatie is er ook ruimte voor solo’s, bijvoorbeeld - niet enkel compagnies zijn welkom. Elk programma vullen we in met zowel net afgestudeerden als volledig professionele dansers. We zeggen echt: kom! Kom er maar bij! Die variatie is ook iets waar we elke editie naar streven: dat je niet een hele avond naar enkel groepen van 20 dansers moet kijken.
De samenwerking verloopt duidelijk heel vlot. Zijn er zaken die je naar komende edities toe anders zou aanpakken?
Gwen: Sowieso de aanmeldingsprocedure, want we willen een maximaal aantal makers de kans geven om een stuk te tonen. Een vierde locatie zou ook fantastisch zijn, maar dan hebben we iemand nodig die de kar wil trekken. Hierbij een warme oproep! We willen het festival echt optimaliseren, maar daar hangt natuurlijk een financieel kaartje aan vast.
Paola: Het zou ook fijn zijn om een manier te vinden om de flow tussen de drie locaties te versterken. Gwen heeft in Gent altijd te veel aanmeldingen, maar in Damme loopt het niet altijd even gemakkelijk om het programma te vullen. Als we dat zouden kunnen optimaliseren, zouden we voor de dansers ook nog meer kansen kunnen creëren. Ook al is het organiseren van een festival niet altijd gemakkelijk, en economisch niet altijd interessant, we doen het voor onze passie, onze liefde voor dans, en de kansen die we willen geven aan anderen.
Ik vind het fijn dat het een project is dat gedragen wordt door drie vrouwen, met elk een gezin, een bedrijf én een job. En toch doen we het samen.
Ik ben al helemaal overtuigd, maar voor zij die nog zouden twijfelen: waarom is het de moeite om te komen kijken?
Gwen: Als je een voorstelling wil zien waarin je je geen seconde verveelt, waarin er super veel variatie is, moet je komen kijken. Patchwork is voor de échte dansliefhebbers, maar ook voor zij die nog nooit dans hebben gezien. Als je iets wil voelen op een avond gebracht door echte mensen op een podium, moet je niet twijfelen. Het is een manier om te zien wat er allemaal leeft in Vlaanderen, en wat er in de dansstudio’s broeit. Theater is zo belangrijk in deze tijden, dus je kan er eigenlijk niet bedrogen uitkomen.
Paola: Dat is een hele goede samenvatting. Het enige wat ik nog zou toevoegen is dat je door te komen kijken ook jonge dansers en kunstenaars steunt. We bieden een platform aan waar veel mensen uit kunnen vertrekken om een carrière op te bouwen.
Eefje: Het is zo fijn om te zien hoe gepassioneerd iedereen op dat podium staat, en het is net dat wat echt binnenkomt. Hoe elk zijn eigen ding in zijn eigen stijl doet, en dat dat naast elkaar kan en mag leven. Iedereen gaat er écht voor! Dat wil je niet missen!
Tekst: Bavo Sablon
Zin om naar Patchwork te komen kijken?
Op deze avond zie je werk van jonge choreografen zoals Helena Vandecasteele ism Julia Estas, Dries Verstreepen (The AM Project), Anneke Ghysens (Axis Movement Collective), Sandrine Wouters (Kizuna Collectvive) en Emma Baele (Compagnie Ubuntu). Ook enkele vaste Gentse compagnies tonen nieuw werk zoals Allegro Dance Company (Maxime Dehaeze & Linde-Raven Depuydt), Compagnie J (Gwen Hamerlynck en Frederik Kaijser), Cie j’art (Jonas Veeckman) en Compagnie Âme (Shauni Wauters). Verder zie je werk van compagnies, dansers en choreografen uit heel Vlaanderen zoals Mestiza Dancecompany (Paola Rojas), Complete (Pélé Van Eemeren), EDC Choreo Lab (Eefje Devulder) en Compagnie Cocon (Jennifer Regidor).
Datum: 9 mei (20u), 10 mei (15u)
Locatie: De Centrale Gent
Ticketprijs: 18 euro