Dansende dokters in het kinderziekenhuis
Dansdokters, een samenwerking tussen Kunsthumaniora Lemmensinstituut (opleiding Dans) en het Fonds ‘Kunst voor het Kinderziekenhuis’, geeft langdurig zieke kinderen de kans om zelf de touwtjes in handen te nemen door middel van dans. We zaten samen met Jennifer Regidor, choreograaf en dansdocent bij het Lemmensinstituut, om te praten over het verloop, de inspiraties, de impact en de ambities van het project. Het project toont aan dat dans een universele, helende kracht bezit, die niemand onberoerd laat.
Dansdokters is een prachtig project. Waar heb je je inspiratie ervoor gehaald?
Als dansdocent en choreograaf heb ik een geprivilegieerde positie: ik ondervind elke dag hoe helend dans kan zijn. Maar iedereen zou dat moeten kunnen voelen en meemaken. Na 25 jaar mijn eigen compagnie gehad te hebben, wilde ik meer tijd nemen om op eigen projecten te kunnen focussen zonder ergens aan vast te hangen. De laatste jaren was ik extra getriggerd om dans niet enkel als podiumkunst te beschouwen, maar ook als middel om te integreren in andere facetten van de maatschappij. Het helende aspect van dans maakt mij dan net heel geïnteresseerd in de link tussen dans en welzijn.
Een aantal jaar geleden kreeg ik van Kunstenpunt de kans om in dat kader naar het Verenigd Koninkrijk te gaan. Ik kwam toen in contact met choreograaf Akram Khan, die betrokken was bij een organisatie die Zuid-Aziatische dans inzetten in ziekenhuizen. En dat heeft een eerste zaadje geplant. Zijn project was een combinatie van mijn twee doelen: dans inzetten voor welzijn enerzijds, en het creëren van professionele opportuniteiten anderzijds. Het is nu eenmaal niet gemakkelijk om als jonge danser werk te vinden: ik merk het bij mijn pas afgestudeerde studenten. Die denkkaders hebben de bouwsteen gelegd voor Dansdokters.
Hoe is Dansdokters op poten gezet? Hoe zat het uiteindelijk concreet in elkaar?
Het project is opgestart in samenwerking met Sofie Salu, coördinator van het Fonds ‘Kunst voor het Kinderziekenhuis’ van Gasthuisberg. De burgemeester van Leuven had ons in contact gebracht vanuit het idee om ook dans in te zetten in hun werking. Sofie organiseerde al verschillende projecten, waarin ze al veel kunstvormen gebruikte, maar vaak in een groepscontext. Voor haar ontbrak een persoonlijk element: zij was op zoek naar een project dat zou kunnen doorgaan bij het kind op de kamer, omdat er een aantal kinderen zijn die vanwege hun conditie niet in de gemeenschappelijke ruimtes geraken. Vertrekkend vanuit het idee van een ‘jukebox’ zijn we beginnen te brainstormen, en daar is Dansdokters uit voortgekomen. Het project paste ook perfect binnen ‘danslabo’, een creatief vak voor de vijfdejaars van het Lemmensinstituut waar ze verschillende tools krijgen om te creëren.
In de voorbereidingsfase van het project heeft Sofie een infosessie gegeven aan de leerlingen. Ze vertelde daarin over de ziekenhuisomgeving, de procedures van omgaan met langdurig zieke patiënten en infectiepreventie. Zo waren ze voorbereid op een wereld waar ze anders weinig mee in contact kwamen. Ook werd er aandacht besteed aan gevoeligheden: zo vertelde ze dat je niet aan kinderpatiënten vraagt wat ze graag eten, of hoe het met hen gaat. Sommige kinderen mogen niet eten wat ze willen, en over het algemeen gaat het niet goed. Op die manier konden we een veilige omgeving garanderen waar zowel mijn leerlingen als de patiënten comfortabel waren.
Op 24 april 2025, ter gelegenheid van Dag Van De Dans, is het project uitgevoerd. De leerlingen werden in groepjes verdeeld en kregen elk een kind toegewezen. Ze gingen erbij op bezoek, en dan vulden de ‘dansdokters’ samen met het kind een soort ‘dansvoorschrift’ in, waarbij ze bepaalde elementen voor een choreografie zelf mochten kiezen, zoals de muziek, een dansstijl die ze leuk vinden, of bepaalde pasjes die ze wouden zien. De dansers hebben die papieren ook versierd! Na dat bezoek gingen de studenten aan de slag in een aparte ruimte, waar ze een choreografie creëerden volledig naar de wensen van het kind. Na de middag brachten ze dan hun dansjes op de patiëntenkamers of in de therapiezaal. Sommige kinderen dansten ook mee, wat zalig was om te zien. De leerlingen hebben zich ook echt gesmeten. In het vak ‘danslabo’ gaan ze op zoek naar hun eigen bewegingstaal, maar via Dansdokters moesten ze die rijmen met de kinderen hun dansvocabularium, en dat was onbeschrijflijk mooi!
Het is moeilijk om geconfronteerd te worden met andere kinderen die afzien. Maar het besef dat zij een klein lichtpuntje kunnen zijn, dat is onbetaalbaar.
Welke impact heeft het project gehad? Op welke manier heb je dat gevoeld?
Het hele proces was magisch! Enerzijds zie je de kinderen schitteren en genieten: ze kregen een gerechtje dat speciaal voor hen gemaakt was, volledig hoe zij het wilden. Anderzijds was het als docent ook prachtig om te zien hoe mijn leerlingen leerden hoe gelukkig zij anderen kunnen maken door dans, en hoe zij die waardering echt konden voelen. Iedereen was emotioneel geraakt: de kinderen, de dansers, ikzelf - maar ook ziekenhuismedewerkers, ouders, bijstanders … Het liet niemand onberoerd. Het pakkendste was een ouder die zei: “Ik heb mijn kind in lange tijd niet meer zo gelukkig gezien.” En dat zag je ook. Je voelde het in de ruimte: er hing een gevoel van euforie in de lucht.
Dat gevoel heeft twee luiken: zowel voor de patiënten als voor de dansers. De kinderen mochten iets zien waar zij aan hadden bijgedragen, en de leerlingen mochten de impact van hun eigen creaties echt concreet voelen. Sofie zei me dat die kinderen al heel veel moeten: ze moeten naar therapie, ze moeten naar de kinesist, ze moeten naar de eetzaal op bepaalde uren. Ze hebben weinig controle over hun leven. In Dansdokters hadden zij net alles in handen: zij waren de makers. Daarnaast waarderen de leerlingen hun eigen kunnen nu meer. Ze hebben extra appreciatie voor hun gezondheid en hun geluk. Het is moeilijk om geconfronteerd te worden met andere kinderen die afzien. Maar het besef dat zij een klein lichtpuntje kunnen zijn, dat is onbetaalbaar.
Dat alles is het bewijs dat dans helend kan zijn. Het gaf voldoening aan iedereen: de dansers, de kinderen, de zorgverleners, de ouders… Net dat is de kracht van kunst. Mijn leerlingen gaan het nooit vergeten!
Hoe ziet de toekomst eruit voor Dansdokters?
Dansdokters is gestart als een proefproject voor mijn leerlingen. Maar omdat het een succes was, heb ik ondertussen de ambitie gekregen om het uit te werken naar een groter project. Het is ten eerste nog steeds mijn doel om banen te creëren! Samenwerken met (semi-)professionele dansers is een eerste mogelijkheid, hoewel ik mijn leerlingen er graag bij zou blijven betrekken. Het is nu eenmaal een prachtige leerkans. Ook inhoudelijk is er een mogelijkheid om uit te breiden. Vanuit bewegingstherapie kwam bijvoorbeeld de opmerking om de kinderen meer fysiek te betrekken aan de hand van contactimprovisatie.
Ik vind het echt belangrijk om kunst in te zetten in de zorg, en zeker bij kinderen. Ik sta sinds kort in contact met Jonas Rutgeerts, coördinator van Counterpoint, een nieuw interdisciplinair onderzoekscentrum rond dans van de KU Leuven. Zij hebben veel interesse in het project omdat het aantoont hoe dans een belangrijke rol kan spelen binnen de gezondheidszorg en hoe het ons welbevinden kan versterken. Ze willen Dansdokters mee ondersteunen door de methodieken verder uit te bouwen en onderzoek te doen naar de impact van het project op het welzijn en de gezondheid van kinderen. Er is namelijk al veel onderzoek naar dat onderwerp met mensen met dementie of Parkinson, maar dat betreft hoofdzakelijk senioren. Het onderzoek naar kinderen ontbreekt echt.
Onlangs was ik op een conferentie rond Culture Care, in kader van Leuven Culturele Hoofdstad 2030, om te praten over Dansdokters. Ik ben daar in contact gekomen met geïnteresseerden uit Nederland en Polen - dus zelfs internationaal zijn er mogelijkheden voor samenwerkingen! Via een geldinzamelingsactie van Dansvloer (een organisatie van alle Leuvense dansverenigingen) hebben we een schenking gekregen, waarmee we volgend schooljaar meerdere sessies willen organiseren. Ook leeft het idee om Dansdokters in te dienen voor de Warmste Week, en hoop ik om ergens nog subsidies te kunnen vinden. Veel toekomstdromen, dus!
Toen Sofie en ik met Dansdokters begonnen, had ik nooit durven dromen dat het nu al zo ver zou staan. We hadden weinig verwachtingen, met enkel achteraf een voorzichtig idee om het verder uit te werken. Toch voelde ik ook veel druk om er meteen een groot project van te maken. Ik heb eerst wat tijd genomen om me te informeren op vlak van zorg en wetenschap, en ik wilde kijken hoe ik het project meer kans kon geven om te slagen op langere termijn. Maar ondertussen zijn we klaar om het aan te pakken! Mijn ultieme droom is een opleiding te ontwikkelen waar dans en welzijn echt samenkomen. Ik wil verder gaan dan podiumkunsten of danstherapie: eerder het doorgeven van kennis en vaardigheden met een focus op de helende kracht van dans. Hoe kunnen we die impact tastbaar maken, en met meer mensen in de maatschappij delen - daar wil ik mij mee bezig houden. Dansen is nu eenmaal een universele taal: iedereen mag en kan hem spreken.
Tekst: Bavo Sablon
We verzamelen deze verhalen om ze een podium te geven: op onze website, via social media, in toekomstige open calls ... Zo kunnen we inspireren, kennis delen en elkaar versterken.
Ben jij bezig aan een onderzoek rond bv. dans en welzijn, dans en inclusie, dans en ecologie … of broed je op een nieuw dansconcept, vertel ons jouw verhaal!