De inspiratiebronnen van Iuri da Costa Silva
Elke maand vragen we een danser, maker of docent dans wie of wat hen inspireert. Deze keer gingen we in gesprek met Iuri da Costa Silva (28), een Portugees-geboren Brusselaar tijdens zijn residentie bij Danspunt. Na af te studeren als danser aan zowel de Balleteatro in Porto als de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten is hij tijdens de lockdown in België blijven wonen. Momenteel zit hij als MaakPlaatser in volle research voor zijn eerste uitgebreide solovoorstelling. Hij vindt inspiratie in de problematiek van menselijk gedrag, de absurditeit van videogames en zijn eigen rebelse geest.
Momenteel zit ik in de vierde week van mijn residentie voor mijn nieuwe stuk, dus ik bevind me nog in de vroege ontwikkelingsfase. Thematisch gezien is het stuk ontstaan vanuit het onderwerp 'scheldwoorden', wat ik altijd al fascinerend heb gevonden. In Porto is vloeken heel gewoon: we vloeken in bijna elke zin. Op die manier verliezen de scheldwoorden hun kracht: ze zijn niet langer kwetsend, maar worden betekenisloze tussenwerpsels. Toen ik naar West-Europa verhuisde, merkte ik dat scheldwoorden hier wel nog veel kracht hebben, wat een soort cultuurschok voor me was. Dat inspireerde me om te beginnen met improvisaties waarin ik met scheldwoorden speelde. Maar toen ik verder aan het stuk werkte, stelde ik mezelf de vraag: waarom wil ik dat mensen hier aandacht aan besteden? Ik wil niet alleen dat mijn voorstelling laat zien wie ik ben als choreograaf, maar ook wie ik ben als mens. En hoe gaan die twee facetten samen?
Door die vragen evolueerde het thema geleidelijk naar de manier waarop beledigingen mij persoonlijk hebben beïnvloed. Toen ik jonger was, heb ik te maken gehad met pesten en trauma’s, wat uiteindelijk leidde tot de diagnose bipolariteit. Soms gaat het goed met me, maar op andere momenten komt er precies een andere persoonlijkheid naar voren. Daar speel ik dus mee in het stuk: hoe zouden die verschillende persoonlijkheden zichzelf beledigen? Of elkaar?
Menselijk gedrag
Mensen hebben me altijd gefascineerd. Ik ben altijd al een opmerkzaam persoon geweest en houd ervan om het gedrag van mensen te analyseren. Als danser merkte ik een contrast op tussen natuurlijke menselijke bewegingen en de manier waarop van artiesten wordt verwacht dat ze bewegen. In mijn werk speel ik graag met dat verschil, en stel ik de vraag wat het in beide gevallen betekent om mens te zijn. Op het podium voelen we de behoefte om perfect te zijn, maar terwijl we dat doen, verliezen we een stukje van onze menselijkheid. En dat is wat ik graag onderzoek.
De onderwerpen waar ik mee werk, hebben meestal te maken met mijn persoonlijke ervaringen als mens, of houden verband met een of ander vervelend, door de mens gecreëerd probleem dat alleen bestaat omdat wij het hebben bedacht. Beledigingen bestaan bijvoorbeeld alleen binnen onze taal en hebben buiten het menselijk leven geen betekenis. Hetzelfde geldt voor een bipolaire stoornis: slechts een menselijk concept dat is bedacht om uit te leggen hoe onze hersenen werken. Een eerder werk van mij ging over sociale rollen, wat een ander voorbeeld is van een door de mens gecreëerd probleem. Ik vind het geweldig om te onderzoeken hoe mensen zichzelf kwellen of welke problemen we hebben die voortkomen uit dingen die mensen zelf hebben verzonnen. Deze ‘donkere kant’ van het mens-zijn fascineert me enorm. En waarom noemen we het eigenlijk ‘donker’? Wie bepaalt wat slecht is, en waarom? Die vragen vind ik echt heel interessant.
Videogames
De reden waarom videogames mij inspireren, komt voort uit mijn fascinatie voor de mens. Onze samenleving is sterk gereguleerd en er bestaan veel regels waarop ons leven is gebaseerd. Videogames kennen echter geen beperkingen en verkennen allerlei soorten absurditeiten. Tijdens het gamen kunnen we die maatschappelijke regels negeren en tegelijkertijd tien uur lang spelen als bijvoorbeeld een geit op een boerderij of een moorddadige soldaat. Ik vind het geweldig om die absurde behoefte aan escapisme te verkennen die wij mensen hebben. Bovendien worden videogames door mensen gemaakt, als antwoord op problemen die alleen binnen een menselijke context bestaan.
Een ander aspect dat mij inspireert, is de manier waarop videogamepersonages bewegen, die heel anders is dan onze natuurlijke manier van bewegen. Soms lijkt het alsof ze geen onmogelijkheden of beperkingen kennen. En vaak worden die personages via motion capture vastgelegd door dansers! Toch kunnen games glitches vertonen, en daar houd ik van. Telkens wanneer een personage een glitch vertoont, vind ik dat dat interessante vormen oplevert, die ik probeer in mijn werken na te bootsen. Niet alleen de bewegingen, maar ook de manier waarop personages praten, inspireert mij om mijn eigen personages te creëren.
De game die mij het meest inspireert is Final Fantasy. Hoewel het een fantastische wereld laat zien, staan er altijd menselijke personages centraal. Er zijn veel gevechtsscènes, elk met hun eigen unieke bewegingen. Elk personage heeft ook zijn eigen persoonlijkheid, manier van praten, manier van bewegen, … Ik vind het een eindeloze bron van inspiratie.
Als mensen mijn werk niet waarderen, is dat niet het einde van de wereld. Ik doe dit niet om indruk te maken op het grote publiek, maar om precies te laten zien wat ik wil laten zien.
Tove Lo haar attitude
Normaal gesproken zou ik zeggen dat ik me niet door andere artiesten wil laten inspireren. Vroeger was ik juist het tegenovergestelde: ik wilde precies dansen als mijn idolen. Ik was echt geobsedeerd door bepaalde dansgezelschappen en wilde niets liever dan hun optredens na te bootsen. Maar na een tijdje ontdekte ik dat ik mezelf daarmee beperkte en mijn ware potentieel niet kon bereiken. Dus ben ik gestopt met het kopiëren van andere dansers en ben ik op zoek gegaan naar mijn eigen stem, waarbij ik precies deed wat ik zelf wilde.
Het klinkt misschien een beetje tegenstrijdig, maar die mentaliteit is geïnspireerd door de Zweedse zangeres Tove Lo. Als fan heb ik haar traject en ontwikkeling als artieste van dichtbij meegemaakt. Ze volgt nooit trends en doet gewoon wat ze zelf wil, met een middelvinger naar iedereen die iets van haar verwacht. Haar integriteit komt heel sterk naar voren in haar kunst, wat ik wat van haar wil overnemen. Ze inspireert me echt om mezelf te zijn. Ze heeft me doen beseffen dat ik geen kopie van een beroemde danser wil zijn: ik wil mezelf blijven verkennen en opnieuw uitvinden. Ik ben me ervan bewust dat de thema’s die ik graag in mijn werk verken niet conventioneel zijn, maar het is wel wat ik wil doen. Iedereen wil choreograaf worden, maar niet veel makers willen zichzelf echt uitdagen. Persoonlijk maak ik geen stuk omdat ik beroemd wil worden, maar om mijn artistieke stem te verkennen. Als mensen mijn werk niet waarderen, is dat niet het einde van de wereld. Ik doe het niet om indruk te maken op het grote publiek, maar om precies te laten zien wat ik wil laten zien.
Mijn innerlijke zelfvertrouwen
Het klinkt misschien vreemd, maar mijn hele leven lang heb ik veel kracht uit mezelf moeten putten. Ook al heb ik een psychische aandoening, volg ik toch mijn hart – of eigenlijk mijn verstand. Het beperkt me niet: het motiveert me net om door te gaan. Zelfs als ik een dip heb, zet ik toch door, omdat ik mijn doel wil bereiken: mijn kunst presenteren. Als ik aan de slag moet om dit werk uit mijn hoofd te krijgen, dan moet ik dat gewoon doen. Ik weet wie ik ben, weet wat ik wil en blijf bij mijn standpunt. Ik beschouw mezelf als een echte rebel en ben altijd mijn eigen weg gegaan. Als ik die mentaliteit behoud, zal mijn kunst altijd heel trouw blijven aan wie ik ben en waar ik in geloof. Maar denk niet dat ik egoïstisch ben! Ik ben ook heel flexibel, ik kan luisteren en mijn mening ook bijstellen!
Het huidige doel is om dit stuk af te maken en daarna te blijven leren. Niet alleen op het gebied van dansen en creëren, maar ik wil ook mijn organisatorische vaardigheden, zoals marketing, verbeteren. Uiteindelijk zou het mooi zijn om anderen dezelfde kans terug te geven.
Tekst: Bavo Sablon
Benieuwd om Iuri aan het werk te zien? Hij toont zijn work in progress op de editie van Keukenklap op 26 november, waar je meteen tips & tricks krijgt over hoe je goed feedback kan geven. Niet te missen!